KreuStil Jetese

Biologët e tronditur: Shkencëtarët kanë zbuluar një organizëm që nuk është as i gjallë as i vdekur!

 

 

Një zbulim i ri nga një universitet në Kanada ka tronditur komunitetin shkencor të biologëve, duke ndryshuar perceptimin e jetës. Në shikim të parë, krijimi i një përkufizimi të "jetës" duket disi i thjeshtë. Njerëzit, kafshët dhe madje edhe organizmat njëqelizorë që mund të riprodhohen janë të mirëpritur në këtë koncept, por ka organizma të tjerë që e sfidojnë këtë kuptim, siç janë viruset.

Meqenëse viruset nuk rriten, nuk riprodhohen vetë dhe nuk prodhojnë energjinë e tyre, ato zakonisht përjashtohen nga përkufizimet e jetës. Por, sapo një virus infekton një strehues, ai është jashtëzakonisht aktiv dhe mund të jetë përgjegjës për ngjarje që ndryshojnë botën (shih: gripi spanjoll, Ebola, COVID-19, etj.). Megjithatë, jeta është komplekse dhe ky kategorizim i diskutueshëm i "jetës" dhe "jo-jetës" mund të ketë zona gri në të cilat organizmat duket se sfidojnë pritjet e të dy "kampeve".

 

Entiteti i ri nuk është as i gjallë as i vdekur

Kohët e fundit, shkencëtarët zbuluan një anëtar të ri të këtij grupi. Në një punim të ri të botuar në bioRxiv, një depo për studime biologjike, studiues nga Kanadaja dhe Japonia përshkruan identifikimin e një entiteti të ri qelizor që duket se qëndron në vijën ndarëse midis përkufizimeve tipike të një virusi dhe jetës qelizore. Ky entitet, që aktualisht quhet "Sukunaarchaeum mirabile" (sipas një hyjnie në mitologjinë japoneze të njohur për shtatin e saj të vogël), përmban gjenet e nevojshme për të krijuar ribozomet dhe ARN-në e vet - diçka që i mungon një virusi tipik.

Por, ashtu si një virus, ai ngarkon funksione të caktuara biologjike tek strehuesi i tij dhe duket i fiksuar pas replikimit të vetvetes.

I udhëhequr nga Ryo Harada, një biolog molekular në Universitetin Dalhousie në Halifax, Nova Scotia, ekipi hasi rastësisht këtë krijesë të çuditshme ndërsa studionte gjenomën bakteriale të planktonit detar "Citharistes regius". Brenda të dhënave gjenomike, Harada dhe ekipi i tij gjetën ADN që nuk përputhej me asnjë specie të njohur. Ata përfundimisht përcaktuan se organizmi i përkiste domenit Archaea - një grup i lidhur me qelizat prokariotike, nga të cilat qelizat eukariote (domethënë njerëzit) evoluan përfundimisht disa miliardë vjet më parë.

Ndoshta tipari më i spikatur i Sukunaarchaeum është zvogëlimi ekstrem i gjenomit të tij, me vetëm 238,000 çifte bazash të ADN-së. Viruset, siç thekson Live Science, mund të përmbajnë qindra mijëra çifte bazash të tjera dhe madje mund të arrijnë në miliona. Sa i përket pjesës tjetër të Arkeave, gjenomi më i vogël i njohur i plotë në këtë grup përfshin 490,000 çifte që do të thotë se Sukunaarchaeum përmban më pak se gjysmën e numrit të çifteve bazale që zotëron edhe gjenomi më i vogël arkeal.

 

Bordo No.90
Janar 2026

SHKARKO VERSIONIN PDF