Mëngët e mëdha po përjetojnë një rikthim të fuqishëm në botën e modës, por historia e tyre si simbol statusi dhe autoriteti shkon shumë më herët se sa supozohet. Ndërsa vitet ’80 sollën shpatulla të theksuara, të mishëruara nga figura si Grace Jones apo së fundmi Doja Cat në Met Galan 2025, origjina e së vërtetës së “fuqisë së veshjes” gjendet në Evropën e hershme moderne.
Në shekullin e 16-të, mëngët e gjera, të ndara dhe shpesh të strukturuara, ishin shumë më tepër se një element estetik. Ato tregonin pasurinë, aksesin në stofe të shtrenjta dhe përgatitje profesionale, në një kohë kur ligjet luksoze kufizonin shfaqjen e pasurisë. Nga mëngët e fryra “leg-of-mutton” në Anglinë Tudor, te modelet e dekoruara dhe të çara të familjes Medici në Itali, madhështia e mëngëve ishte shenjë prestigji.
“Qëllimi kryesor ishte të tregoje sa shumë material kishe,” thotë Darnell-Jamal Lisby, kurator në Muzeu i Artit i Cleveland-it i cili ka kuruar ekspozitën “Renaissance to Runway”. Sipas tij, mëngët kanë qenë prej shekujsh tregues i identitetit, rangut dhe vendit të origjinës.
Rikthimi i tyre në modën e sotme është i dukshëm në pasarela nga emra si Thom Browne, Louis Vuitton, Chloé, Valentino e Saint Laurent. Aktore si Zoë Kravitz dhe figura si Julia Fox i kanë kthyer në vëmendje në evente të mëdha këtë vit, duke dëshmuar se silueta e fryrë vazhdon të tërheqë estetikisht publikun modern.
Historikisht, mania për mëngë të fryra është ripërsëritur disa herë: në vitet 1830 dhe 1890 ato mbështeteshin me jastëkë puplore dhe struktura teli; në vitet 1930 Schiaparelli i futi në veshje mbrëmjeje; ndërsa në vitet ’80 ato u bënë pjesë e pandashme e modës së eventeve, shpesh të kombinuara me flokë voluminozë. Madje edhe veshja më e hershme e njohur, fustani 5.000-vjeçar Tarkhan, paraqet punime rreth shpatullave — provë se mëngët kanë qenë gjithmonë qendrore në dizajnin e veshjeve.
Shumë prej trendeve moderne gjurmojnë rrënjët te Renesanca italiane, kur moda nisi të përshpejtohej dhe të udhëtonte përmes artit. Koncepti i “sprezzatura” atëherë një mënyrë e sofistikuar për të dukur i lehtë dhe natyral në veshje ndikoi thellë në dizajnin e mëngëve. Ato krijoheshin të dukeshin sikur shpërthenin jashtë, një estetikë që njihet në portretet e artistëve si Lorenzo Lotto, Raphael apo Bronzino. Mëngët e aristokratëve, si ato të Eleonora di Toledo, shfaqnin kunjat, shtresimet dhe formën “cupcake” të baragonit, elemente që sot frymëzojnë dizajnerë si Alessandro Michele.
Përmes shekujve, madhështia e mëngëve ka shërbyer si simbol pushteti e prestigji një ide që s’ka humbur në modën bashkëkohore. Edhe pse veshjet me shpatulla të theksuara morën skenën në shekullin e kaluar, rikthimi i mëngëve voluminoze tregon se mënyra se si “zëmë hapësirë” me veshje vazhdon të evoluojë. Dhe sot, ashtu si dikur në oborret aristokratike, mëngët e fryra mbeten një nga mënyrat më të dukshme për të shprehur stil, prani dhe vetëbesim.
Burimi: CNN Fashion
