Festivali i vetëm që shkakton një reagim “Marmite” (ose e do, ose e urren), Halloween-i pavarësisht nëse të pëlqen apo jo, nuk mund të nënvlerësohet. Ka ekzistuar që nga Epoka e Hekurit dhe mund të gjurmohet deri te festivali Kelt Samhain. Një festë e gjithçkaje mbinatyrore, nga zjarret magjike dhe mitologjia misterioze, te shpirtrat dhe flijimet.,ajo mbetet një nga festat më historike dhe më të “përndjekura”.
Në pjesën më të madhe të botës, Halloween-i modern lidhet më shumë me “trick or treating” (marrëngënia e ëmbëlsirave), mbledhjen e kungujve dhe veshjen me kostume. Por kjo nuk i ka ndaluar disa vende të vendosin “shijen” e tyre në këtë sezon të frikshëm. Ndërsa Japonia dhe SHBA-ja festojnë me zhurmë dhe krenari me parada plot ngjyra dhe kostume madhështore, dhe Meksika me Ditën e të Vdekurve, Italia zgjedh ta përkujtojë ditën në stilin e saj tipik italian, përmes ushqimit.
SHBA
Tmerret e Hollywood-it
Amerikanët e duan një festë të mirë dhe Halloween-i nuk bën përjashtim. Pavarësisht prejardhjes së tij, që daton që nga festivali i lashtë kelt Samhain, SHBA-ja e ka bërë këtë festë të frikshme pjesë të pandashme të kulturës së saj. Mendo për fëmijët që trokasin derë më derë për “trick-or-treating”, lagjet e stolisura me fantazma të gjalla e skelete, maratonat e filmave horror në kinema dhe paradat e shumta që mbushin rrugët dhe ke një Halloween tipik amerikan.
Nga parada legjendare e Greenwich Village, më e madhja e këtij lloji në botë duhet theksuar, deri te parada “Krewe of BOO!” e New Orleans, e cila nderon varrezat ekzotike të qytetit dhe mbretëreshat e vudu-së me një procesion madhështor lundrash të zbukuruara, në SHBA tradicioneve të Halloween-it nuk u bëhet thjesht nderim, ato janë si një besim më vete.
Meksikë
Dita e të Vdekurve
Día de Muertos (Dita e të Vdekurve) në Meksikë është ndoshta një nga traditat më të njohura në botë që lidhen me Halloween-in, por nuk duhet ngatërruar me festivalin e frikshëm kelt. Kjo festë tradicionalisht zhvillohet pas Halloween-it, më 2 dhe 3 nëntor, dhe synon të nderojë jetën e anëtarëve të familjes që kanë ndërruar jetë. Po, tema është vdekja, por ritet janë një shpërthim gëzimi dhe dashurie për jetën.
Ofrendas (ofrenda – dhurata për të vdekurit) shumëngjyrëshe si qirinj, lule dhe sende personale mbushin varrezat, luleboçet (marigolds) varen mbi altarë, dhe petalet e tyre krijojnë shtigje që udhëheqin shpirtrat drejt vendit të tyre të pushimit. Gazetat mbushen me imazhe të Catrina calavera – vizatime elegante të kafkave.
Rrugët shndërrohen në parajsa të papel picado (zbukurime prej letre të prerë me dorë), të mbushura me kafka prej sheqeri, maskat plot ngjyra, dhe stenda me pulque (një pije alkoolike prej agave). Por nëse kërkon një atmosferë festive që as James Bond nuk i rezistoi, atëherë parada e madhe “El Gran Desfile de Día de Muertos” në Mexico City do të të fusë menjëherë në frymën e kësaj feste – në kuptimin figurativ, sigurisht!
Itali
Ognissanti dhe Dita e Shpirtrave
Teknikisht, kjo nuk është një traditë e Halloween-it, e dimë, por bie aq afër në kalendar sa nuk mund ta linim pa përmendur. Ndërsa Ognissanti (Dita e të Gjithë Shenjtorëve) festohet më 1 nëntor, është Dita e Shpirtrave (All Souls’ Day), një ditë më pas, që shihet si tradita më e afërt italiane me Halloween-in.
Festa fillon me një meshë në mëngjes, ku ofrohen lutje dhe ndihma për të ndjerët, por shumë shpejt shndërrohet në një festë kulinare. Në Trentino, kambanat e kishave bien dhe ushqimi lihet në tryeza për shpirtrat e të ndjerëve që të gjejnë rrugën; në Romë, familjarët hanë pranë varrezave për t’u mbajtur shoqëri të afërmve të vdekur; ndërsa në Siçili besohet se të vdekurit kthehen për t’u sjellë dhurata të ëmbla fëmijëve të sjellshëm.
Në varësi të rajonit, çdo italian shijon një ëmbëlsirë tradicionale të ndryshme: në Umbria gjen fave dei morti (makarona të buta me bajame), në Napoli torrone dei morti (nougat çokollate), dhe në Trentino balletti (gështenja të ziera).
Japoni
Manga Mayhem (Kaosi i Mangave)
Një vend që feston midis 100,000 dhe 200,000 festivaleve në vit, Japonia është një mjeshtre e vërtetë e argëtimit – ndaj nuk është për t’u habitur që iu bashkua edhe “valës së Halloween-it”, por me një kthesë të vetën në stil cosplay.
Në qendër të Tokios, rrugët kthehen në pasarela ku parakalojnë kostume manga dhe anime të punuara me përpikëri, ndërsa lagje të veçanta si Shibuya përqafojnë një version më të qetë të festës, të quajtur “Understated Halloween”, që ironizon “tmerrin e përditshëm” – si një prerje flokësh e dështuar apo çelësat e humbur të shtëpisë.
Megjithatë, nëse kërkon një festë më shpirtërore dhe autentike, planifikoje udhëtimin gjatë festivalit të lashtë budist Obon. Ashtu si Día de Muertos në Meksikë, Obon është i kushtuar të vdekurve: shtëpitë zbukurohen me fenerë dhe dhurata për të udhëhequr shpirtrat e paraardhësve, dhe familjarët kthehen në shtëpitë e tyre për të vizituar dhe pastruar varrezat.
Brazil
Dita e Shtrigave
Në Brazil, Halloween-i ka qenë prej kohësh një temë debati. Ndërsa ndikimet amerikane e kanë bërë ditën – të njohur si Dia das Bruxas (Dita e Shtrigave) – një festë perëndimore me të gjitha zakonet tradicionale, qeveria federale ka përpjekur vazhdimisht ta bëjë ditën më “braziliane”.
Në vend të Halloween-it, ata propozojnë Ditën e Sacit (Saci Day) – një festë kushtuar personazhit më të famshëm të folklorit brazilian, Sacit. Ai është një djalosh shakaxhi me një këmbë të vetme, që mban një kapelë të kuqe dhe një pipë, dhe njihet si mashtruesi më i madh i vendit. Thuhet se nëse arrin ta kapësh atë ose kapelën e tij magjike, mund të kërkosh një dëshirë.
Megjithëse Saci Day ndan disa ngjashmëri me Halloween-in që njohim, ai është përhapur kryesisht vetëm në São Paulo. Por brazilianët e kompensojnë këtë me stil – duke e shndërruar periudhën në një festë dyjavore plot me koncerte, ngjarje kulturore dhe punëtori artistike.
-
Halloween, festa e misterit dhe fantazisë!
31 Tetor, 09:48 -
Horoskopi ditor, e premte 31 tetor 2025
31 Tetor, 09:22
Galeria fotografike
