Nga Ilda Lumani
Elvina Gurrën e njoh prej vitesh si një pianiste të talentuar dhe si një njeri me një background artistik të rrallë, të cilin nuk e ka trumbetuar siç ndodh rëndom. Në xhepin e saj të ëndrrave prej vitesh flinte dëshira për të bërë një koncert dedikuar gjyshit të saj, krijuesit të hiteve të muzikës popullore tironse, Muharrem Gurra. Me një vendosmëri dhe dashuri të madhe, Elvina realizoi këtë prill koncertin “Kur dy zemra dashurohen”, i cili ishte një sukses artistik dhe elitar, që mbushi sallën e TKOB-së plot për dy net rresht. Elvina ndan me lexuesit e BORDO-së pikërisht emocionet e këtij eventi të rrallë dhe emocionues!
Elvina, si lindi ideja e koncertit “Kur dy zemra dashurohen” dedikuar kompozitorit Muharrem Gurra?
Ky projekt ka mbi pesë vite që jeton me mua, si një ide që është pjekur ngadalë në mendjen dhe shpirtin tim. Fillimisht nisi si një ndjesi e brendshme, si një nevojë për të krijuar diçka personale, por me kalimin e kohës u kthye në një mision artistik dhe emocional. Ishte dëshira ime për të treguar një histori ndryshe për gjyshin tim, jo thjesht përmes kujtesës familjare apo rrëfimit biografik, por përmes gjuhës që ai vetë e deshi më shumë – muzikës. “Kur dy zemra dashurohen” nuk është vetëm një koncert, por një përpjekje për të sjellë një dimension më intim dhe më njerëzor të figurës së tij si kompozitor. Shpesh, figurat artistike mbeten të vendosura në një piedestal formal, ndërsa unë ndjeva nevojën ta afroja atë me publikun, ta tregoja si njeri, si ndjesi, si dashuri që reflektohet në krijimtarinë e tij. Titulli vetë simbolizon këtë lidhje të dyfishtë: dashurinë njerëzore dhe atë artistike. Gjatë këtyre viteve, kjo ide ka kaluar nëpër shumë faza – nga përfytyrime të thjeshta, deri në konceptimin e një strukture më të plotë koncertore. Në thelb, ky koncert është një dialog mes brezash – mes meje dhe gjyshit tim, por edhe mes së shkuarës dhe së tashmes. Është mënyra ime për ta mbajtur gjallë trashëgiminë e tij, duke i dhënë një formë të re, më personale dhe më bashkëkohore.
Ti ishe ideatore, organizatore, por edhe performuese. Cili proces ishte më i bukur në këtë rrugëtim?
Të treja këto role kanë pasur peshën dhe bukurinë e tyre, por në mënyra krejt të ndryshme. Të jesh ideatore është një proces i heshtur, i brendshëm, - organizimi, nga ana tjetër, është përballja me realitetin… Megjithatë, procesi më i bukur për mua ka qenë ai i performimit. Sepse aty, në skenë, të gjitha fijet bashkohen. Është momenti kur çdo mendim, çdo përpjekje dhe çdo emocion materializohet dhe merr jetë. Performimi është pika ku unë nuk jam më vetëm organizatore apo ideatore, por bëhem një ndërmjetëse mes muzikës dhe publikut, mes kujtesës dhe përjetimit të tanishëm. Ka qenë një ndjesi shumë e veçantë të interpretoj në një koncert që mban një ngarkesë kaq personale. Nuk ishte thjesht një akt artistik, por një formë komunikimi shumë e thellë – sikur përmes muzikës të rikrijohej një lidhje që shkon përtej kohës. Në atë moment, çdo sfidë e kaluar gjatë rrugës dukej e justifikuar.
Si ishte për ty të luaje në piano muzikën e gjyshit tënd?
Të luaja në piano muzikën e gjyshit tim ishte një përjetim që e tejkalon thjesht interpretimin artistik. Ishte një përballje e drejtpërdrejtë me kujtesën, me rrënjët e mia dhe me një trashëgimi që e kam ndjerë gjithmonë pranë, por që në atë moment mori një formë shumë më të gjallë. Ndërsa interpretoja, kisha ndjesinë sikur po hyja në botën e tij të brendshme – në mënyrën si ai mendonte, si ndiente, si e përkthente jetën në tinguj. Çdo frazë muzikore më dukej si një dialog i heshtur mes nesh, një komunikim që nuk ka nevojë për fjalë. Ishte një emocion i dyfishtë: nga njëra anë përgjegjësia për ta sjellë sa më denjësisht muzikën e tij, dhe nga ana tjetër një ndjenjë shumë intime, gati familjare, që më bënte ta përjetoja çdo notë më thellë.
Emrat më të rëndësishëm të muzikës popullore në vend ishin pjesë e spektaklit, por cili ishte momenti më i bukur i shfaqjes?
Në një koncert ku morën pjesë emra kaq të rëndësishëm të muzikës popullore shqiptare, çdo moment kishte peshën dhe bukurinë e vet. Të kisha në skenë artistë si Manjola Nallbani, Iris Bega, Aranit Hoxha, Kastriot Tusha, Artan Bakija dhe Merita Halili ishte në vetvete një privilegj dhe një emocion i jashtëzakonshëm. Megjithatë, momenti më i bukur i gjithë shfaqjes ishte pa dyshim kur të gjithë këta artistë u bashkuan në skenë dhe kënduan së bashku këngët e gjyshit tim. Ishte një çast i rrallë harmonie, jo vetëm muzikore, por edhe shpirtërore. Energjia që u krijua ishte e papërshkrueshme – sikur çdo zë sillte një histori më vete, dhe në atë bashkim krijohej një rrëfim i vetëm, i madh, që përfaqësonte vetë shpirtin e muzikës sonë popullore.
Në dy net të spektaklit salla ishte plot. Si ju bëri të ndiheni ky fakt?
Realisht ndjeva krenari, për faktin se ajo që doja u përcoll mjaft mirë te publiku. Emocion i papërshkruar.
Elvina, ti e ke njohur gjyshin? Çfarë raporti ke pasur me të? Cilat janë kujtimet që ruan si të vyera prej tij?
Unë kam pasur fatin të rritem me gjyshin tim deri në moshën 11-vjeçare, dhe kjo është një nga dhuratat më të çmuara që mbaj në jetën time. Ato vite, edhe pse mund të duken të pakta në kohë, kanë lënë gjurmë shumë të thella në formimin tim si njeri dhe si artiste. Kujtimet që ruaj prej tij janë të gjalla dhe plot ngrohtësi – momente të thjeshta, por me një domethënie të madhe: prania e tij në shtëpi, zëri i tij i ëmbël, mënyra si ai i afrohej muzikës, serioziteti dhe dashuria që kishte për artin. Edhe pa e kuptuar plotësisht atëherë, unë rritesha në një ambient ku muzika nuk ishte thjesht profesion, por një mënyrë jetese. Ai nuk ishte vetëm figura e gjyshit, por edhe një lloj udhërrëfyesi i heshtur. Më ka mësuar shumë, ndoshta më shumë përmes shembullit sesa përmes fjalëve – përkushtimin, disiplinën dhe respektin ndaj muzikës. Sot, kur rikthehem tek ato kujtime, i shoh si themelin mbi të cilin është ndërtuar lidhja ime me artin. Dhe ndoshta ajo që e bën edhe më të veçantë këtë raport është fakti që, edhe pse ai u largua herët nga jeta ime, prania e tij nuk është zhdukur kurrë. Ajo vazhdon të jetojë tek unë, në çdo interpretim, në çdo emocion që ndaj me publikun. Në një farë mënyre, ai vazhdon të jetë pjesë e rrugëtimit tim.
Gjyshja juaj ka qenë muza e artistit. Cilat kanë qenë këngët më të veçanta që ndoshta edhe publiku i njeh, por nuk e di që janë krijuar për të?
Gjyshja ime ka qenë vërtet muza e tij, një burim i pashtershëm frymëzimi që është reflektuar në shumë nga këngët e tij më të bukura. Ajo që i bën edhe më të veçanta këto krijime është fakti që publiku i njeh dhe i këndon prej vitesh, por jo gjithmonë e di historinë intime që fshihet pas tyre. Një nga këngët më domethënëse është “Qenke veshur me të bardha”, e cila lidhet drejtpërdrejt me një moment shumë të veçantë familjar – kur gjyshi im pa nënën time të veshur me fustanin e nusërisë. Është një këngë që mbart jo vetëm bukurinë e një momenti, por edhe emocionin e një babai dhe artisti njëkohësisht. Po ashtu, “Fërfëlloj fëllënza” ka një frymëzim shumë poetik dhe intim – ajo lindi nga një çast kur gjyshi po e vështronte gjyshen time teksa lahej në detin e Golemit. Është një këngë që sjell një ndjesi lirie, bukurie natyrore dhe dashurie të pastër. Këngë të tjera si “Unë e di që ti mu më don” dhe “Kënga e unazës” janë gjithashtu të mbushura me këtë ndjenjë dashurie dhe lidhjeje të thellë shpirtërore mes tyre, duke reflektuar një marrëdhënie që ka qenë jo vetëm personale, por edhe artistikisht frymëzuese. Ndërsa “Lule të bukura ka Tirana” është një tjetër shembull i bukur, ku përmes figurës së vajzës tiranase, në një farë mënyre personifikohet edhe bukuria dhe finesa e gjyshes sime. Është një këngë që i kalon kufijtë e personales dhe bëhet pjesë e identitetit kulturor. Të gjitha këto këngë, për mua, nuk janë vetëm krijime muzikore, por fragmente historie, emocione të jetuara dhe një dëshmi e një dashurie që ka ditur të shndërrohet në art.
Ti vetë i ke luajtur shpesh pjesët e gjyshit?
Duke qenë se unë vij nga një familje e madhe artistësh, ku xhaxhallarët e mi janë artistë – violinist, kornist, kitarist, babi im që është interpretues i disa veglave muzikore, kushërinjtë e mi që po ashtu janë artistë - ne të gjithë mblidhemi dhe i këndojmë këngët e tij çdo herë që na bashkon një gëzim. Gjithmonë!
Për babanë tuaj, çfarë ishte ky koncert?
Për babanë tim, ky koncert ishte shumë më tepër sesa një ngjarje artistike – ishte një moment i thellë personal, një lloj përmbylljeje emocionale dhe njëkohësisht një rilindje e gjithë asaj që ai ka ruajtur ndër vite. Ai ka qenë mbledhësi kryesor i gjithë arkivës së gjyshit, duke e ruajtur me një përkushtim dhe fanatizëm të rrallë, si një pasuri jo vetëm familjare, por edhe kombëtare. Për dekada me radhë, ai ka mbajtur gjallë çdo dorëshkrim, çdo partiturë, çdo kujtim që lidhej me të atin. Dhe pikërisht ky koncert ishte momenti kur gjithë ajo punë e heshtur, shpesh e padukshme për të tjerët, mori dritë dhe u nda me publikun. Emocioni i tij u bë edhe më i fortë, duke përkuar me një etapë shumë të rëndësishme në jetën e tij – daljen në pension nga puna në Universitetin e Arteve, ku ka shërbyer për vite me radhë si përgjegjës i veglave muzikore. Ishte sikur dy rrugëtime të gjata u takuan në një pikë: ai profesional dhe ai familjar. Në atë mbrëmje, ai nuk ishte thjesht një spektator, por një nga shtyllat e padukshme të gjithë këtij projekti. Për të, ky koncert ishte një akt dashurie dhe respekti ndaj babait të tij, por edhe një çlirim emocional – një ndjenjë që më në fund, ajo që kishte ruajtur me aq kujdes, kishte gjetur zërin dhe hapësirën e duhur për të jetuar përtej familjes.
Si e përjetuan ata dhe a mendoni se me këtë koncert u rizgjua edhe njëherë kujtimi dhe vlera e Muharrem Gurrës?
Ata e përjetuan me një emocion shumë të thellë dhe të sinqertë. Për familjen time ishte një mbrëmje e mbushur me kujtime, por edhe me një ndjenjë krenarie dhe përmbushjeje. Ishte sikur çdo sakrificë, çdo kujdes për ta ruajtur dhe mbajtur gjallë veprën e tij, po merrte kuptim përpara syve tanë. Emocioni nuk ishte vetëm nostalgjik, por edhe shumë i gjallë – një ndjesi që ai ishte ende mes nesh, përmes muzikës së tij. Sa i përket publikut dhe dimensionit më të gjerë, mendoj se po – ky koncert shërbeu si një rizgjim i rëndësishëm i kujtimit dhe vlerës së Muharrem Gurrës. Në një kohë kur shumë figura të rëndësishme rrezikojnë të mbeten vetëm në arkiva, kjo shfaqje e solli atë sërish në vëmendje, jo si një emër i së kaluarës, por si një artist që vazhdon të komunikojë me publikun edhe sot.
Elvina, ti je një pianiste e angazhuar si profesore në Universitetin e Arteve, por gjithashtu edhe aktive në mjaft koncerte si brenda dhe jashtë Shqipërisë. Si është të japësh mësim?
Të japësh mësim për mua është një përvojë po aq e rëndësishme sa edhe të performosh në skenë, por në një dimension krejt tjetër. Nëse koncerti është momenti i shpërthimit artistik, mësimdhënia është një proces i gjatë, i ndërtuar mbi durimin, përkushtimin dhe marrëdhënien njerëzore me studentët. Në Universitetin e Arteve, çdo ditë përballem me energji të reja, me karaktere dhe talente të ndryshme, dhe kjo e bën procesin shumë të gjallë. Nuk është vetëm çështje teknike apo interpretimi, por edhe një punë për të ndihmuar studentët të gjejnë zërin e tyre artistik, të kuptojnë muzikën dhe të ndërtojnë identitetin e tyre si muzikantë. Ajo që më pëlqen më shumë është momenti kur sheh progresin – kur një student arrin të kapërcejë një vështirësi, të kuptojë më thellë një vepër apo të shprehet më lirshëm në piano. Është një kënaqësi shumë e veçantë, ndoshta më e heshtur se duartrokitjet e skenës, por shumë e qëndrueshme në kohë. Sigurisht, kërkon shumë përgjegjësi, sepse nuk po transmeton vetëm dije, por edhe një mënyrë të të menduarit për artin. Në një farë mënyre, mësimdhënia është edhe një reflektim i vetes – më bën të rishikoj vazhdimisht edhe mënyrën si unë vetë e kuptoj dhe e jetoj muzikën.
Po të ndash muzikën tënde me të tjerët?
Po, ndarja e muzikës sime me të tjerët është një nga pjesët më të bukura dhe më të ndjeshme të rrugëtimit tim artistik. Unë jam një artiste mjaft romantike në mënyrën si e përjetoj dhe e transmetoj muzikën, dhe kjo ndikon drejtpërdrejt në mënyrën si e kuptoj skenën dhe publikun. Për mua, muzika nuk është vetëm interpretim teknik, por një formë e thellë komunikimi emocional. Kur jam në skenë, nuk mendoj thjesht për notat, por për historinë që ato mbartin, për ndjenjën që duhet të arrijë te publiku. Është një proces shumë intim, ku në një farë mënyre hap veten dhe lejoj që emocionet të kalojnë pa barriera. Ajo që e bën këtë ndarje edhe më të veçantë është reagimi i publikut. Kur ndjen që muzika jote prek dikë, krijon një heshtje, një emocion apo një reflektim, atëherë kupton se ky dialog artistik ka funksionuar. Dhe kjo është një ndjenjë shumë e fortë për një interpretues. Në fund, për mua ndarja e muzikës nuk është thjesht një akt profesional, por një akt dashurie ndaj artit dhe ndaj njerëzve. Dhe ndoshta pikërisht kjo natyrë romantike që përmenda, e bën çdo interpretim timin një përjetim të ri, të papërsëritshëm.
Cili ka qenë deri më tani suksesi më i madh për ty si pianiste?
Interpretimi në skena të huaja, si në Heidelberg, Romë, Vjenë, me koncerte solistike, por dhe me bashkëpunime me artistë të mëdhenj shqiptarë.
Çfarë planesh ke në vijim?
Së shpejti kam një projekt që e kam mjaft për zemër dhe që më në fund po realizohet, për ditën e Europës, më 9 maj - do të ngjiten në skenë artistë të huaj nga Italia, Austria dhe për herë të parë nga Finlanda – ku së bashku do të performojmë repertor mjaft të vështirë dhe të bukur artistik dhe po sjellim një premierë me balerinin e famshëm Eno Peçi, ku ai nuk vjen vetëm si koreograf kësaj here por edhe si performues, dhe për mua ky është një emocion mjaft i madh. Më pas kam një agjendë mjaft të ngjeshur dhe të bukur me koncerte në Itali dhe Finlandë.
Si do ta përshkruaje pianon? Çfarë është ajo për ty?
Unë jam rritur me ndjesinë e një fëmije pa fëmijëri, pa lojëra dhe pa argëtime – e vetmja lojë dhe argëtim për mua ishte pianoja. Pianoja për mua nuk është thjesht një instrument… pianoja është jeta ime. Ajo ka qenë vendi ku jam fshehur dhe jam gjetur njëkohësisht. Kur bota jashtë më dukej e heshtur ose e rëndë, unë kisha një botë tjetër që hapej përpara meje me tastet e saj. Nuk kam pasur shumë lojëra fëmijërie, por kam pasur tingujt – dhe ata kanë qenë më të fortë se çdo lodër, më të gjallë se çdo argëtim. Në piano kam mësuar të flas pa fjalë. Kam mësuar të qaj pa zë dhe të gëzoj pa kufi. Aty kam rritur gjithçka që ndoshta nuk kisha hapësirë ta shprehja ndryshe. Është bërë shoqja ime më e ngushtë, streha ime, por edhe mënyra ime e vetme për të marrë frymë lirshëm. Sot, kur e mendoj, e kuptoj që pianoja nuk më ka shoqëruar vetëm në fëmijëri – ajo më ka ndërtuar. Ka formuar ndjeshmërinë time, karakterin tim dhe mënyrën si e shoh botën. Dhe prandaj them pa asnjë hezitim: pianoja nuk është vetëm pjesë e jetës sime… pianoja është vetë jeta ime.
Elvina, ke një ëndërr? Çfarë do të dëshiroje për veten në vitet që vijnë?
Ëndrrat e mia janë të shumta, për sa i përket jetës artistike, dhe dëshira më e madhe është t'i realizoj ato, të sjell gjithmonë diçka të bukur dhe emocionale te publiku dhe artdashësit e mi, të jem përherë në skenë për të përçuar dhe përcjell pasionin tim te të gjithë, por mbi të gjitha të jem pranë familjes sime që gjithmonë më përkrahin dhe janë publiku im më i vyer.
Welcome Bordo Kids!
Romantiku i fundit/ 8 gra për 8 mars!
Dreaming Girls/ Shqipëria 2018 në foto!
Pure LOVE dhe rrëfime ekskluzive!
Spring Romance dhe 8 gra që frymëzojnë!
